„U mnie ludzie musieli być dobrze nakarmieni”. Zofia Kiełbasa wspomina zamojską gastronomię

Żur ludowy za 350 zł, jaja w mortadeli za 301 zł, kotlet pożarski za 1077 zł, kompot z weka za 140 zł. To tylko niektóre pozycje z bogatego jadłospisu ekskluzywnej niegdyś restauracji „Hetmańska” w Zamościu.

A kto pamięta stołówkę Zamojskich Fabryk Mebli, w której trzeba było nakarmić dwa tysiące pracowników? Albo restaurację „Staromiejska” u zbiegu ulic Bazyliańskiej i Pereca?

O tych i innych popularnych zamojskich lokalach gastronomicznych opowiada Zofia Kiełbasa, która w gastronomii przepracowała pół wieku. Wspomina czasy niedoborów, wielkie zakładowe stołówki, restauracyjne przysmaki i początki własnego baru, który przez lata odwiedzali między innymi wybitny aktor i reżyser Jan Machulski wraz z żoną.

– Bez względu na czasy i braki towarów, u mnie ludzie musieli być dobrze i smacznie nakarmieni – podkreśla pani Zofia.

Dwa tysiące ludzi do nakarmienia. „Zosiu, dasz sobie radę!”

Był rok 1975. W Zamojskich Fabrykach Mebli potrzebny był kierownik stołówki.

Aż mi się oczy uśmiechnęły, bo to było coś w sam raz dla mnie. Ale zaraz pojawiły się wątpliwości. Czy dam radę jako kierownik? Przecież tam trzeba nakarmić dwa tysiące ludzi, a ja nie mam doświadczenia. Zresztą, jak mnie, 24-letnią gówniarę, przyjmie załoga stołówki?

Miałam wiele obaw.

– Zosiu, z twoją werwą?! Dasz sobie radę, zjednasz szybko ludzi – namawiała mnie koleżanka.

– W sumie… nie boję się wyzwań. Dobra, zaryzykuję!

I tak rozpoczęła się moja przygoda z gastronomią.



Bez lodówki, zamrażarki i telefonu. A obiady musiały być!

Czasy były ciężkie, bo w sklepach nie było nic. A na stołówce ani lodówki, ani zamrażarki, ani telefonu.

Codziennie jeździłam z kucharką do kazamatów, gdzie w lodzie przechowywano mięso. Każdy zakład miał swoje przydziały. Pakowałyśmy porcje wieprzowe, wołowe czy kurczaki – co akurat było na składzie – i żukiem wiozłyśmy wszystko na stołówkę.

Z innego magazynu przywoziłyśmy ziemniaki i warzywa. Gotowałyśmy z tego, co miałyśmy. Jako rarytasy królowały wtedy schabowe i flaki zamojskie.

Ale nie wszystko od razu wyglądało tak, jak sobie wyobrażałam.

– Co to za krupnik?! Aż łyżka staje, taki gęsty. Nie podamy tego ludziom! – powiedziałam kiedyś kucharkom.

Nie mogłam sobie pozwolić na fuszerkę. Zawsze lubiłam dobrze karmić i nawet gdy brakowało produktów, wszystko musiało być przygotowane jak najlepiej.

– To przepis z książki stołówkowej na 500 osób – tłumaczyły mi kucharki.

– Robimy po swojemu. Przecież jesteśmy mistrzyniami w gotowaniu! – zarządziłam.

Przygotowałam kartę kalkulacyjną tak, aby wsad surowcowy w zupie odpowiadał obowiązującym normom. Bo kontrole mieliśmy co rusz.

Trzeba było się też uwijać jak w ukropie. Podczas każdej przerwy w kolejce czekało po sto osób.

„Dziś znowu brakuje mięsa. Czym my ludzi nakarmimy?”

Takich problemów nie brakowało.

– Dziś znowu brakuje mięsa. Czym my ludzi nakarmimy? – zachodziłam w głowę, gdy kolejny miesiąc chłodnia była pusta.

Wtedy trzeba było kombinować.

A to pierogi, kluski, kopytka, surówki z kiszonej kapusty, ogórkowa, pomidorowa, kapuśniak, kotlety ziemniaczane czy makaron z serem.

Ale jakoś dawaliśmy radę.

Byłam samodzielna, dobrze zorganizowana i, co najważniejsze, nigdy nie lubiłam fuszerki. U mnie ludzie musieli być dobrze i smacznie nakarmieni.

„Hetmańska”. Żur za 350 zł, de volaille za 1826 zł

Po kilku latach pracy w Zamojskich Fabrykach Mebli przeniosłam się do stołówki PKS. Później byłam zastępcą kierownika restauracji „Staromiejska”, a od 1989 roku pracowałam w ekskluzywnej wówczas restauracji „Hetmańska”, należącej do Powszechnej Spółdzielni Spożywców „Robotnik”.

Tam jadłospis był już zupełnie inny.

Do dziś pamiętam niektóre dania i ceny z układanej przeze mnie karty:

  • Jaja w mortadeli – 301 zł
  • Galaretka z ozorka – 457 zł
  • Żur ludowy – 350 zł
  • Kotlet pożarski – 1077 zł
  • Kotlet de volaille – 1826 zł
  • Kotlet paryski – 1415 zł
  • Kompot z weka – 140 zł
  • Coca-Cola – 250 zł
  • Koniak Napoleon – 1141 zł

To były prawdziwe restauracyjne przysmaki. A sama karta dań wyglądała imponująco.

Oryginalny jadłospis restauracji „Hetmańska”, zachowany przez Zofię Kiełbasę, można obejrzeć na fotografii wyróżniającej.

„Zosiu, może przejmiesz bar?”

Po roku pracy w „Hetmańskiej” przeszłam do Baru Szybkiej Obsługi.

W tym czasie zaczęły upadać państwowe restauracje i stołówki. Kolejne lokale znikały, a ja zostałam jako jedyna.

W 1994 roku przyszedł do mnie prezes.

– Zosiu, musimy zlikwidować bar. Może go przejmiesz? Tyle serca włożyłaś…

– Wezmę ten bar. Musi się udać. Mam doświadczenie, lubię gotować – odpowiedziałam.

Znowu zaryzykowałam.

Łatwo nie było. Na początku pracowałyśmy tylko we trzy: ja, kucharka i uczennica. Do tego musiałam spłacić towar, który pozostał w barze.

Ale jak zawsze wkładałam w gotowanie całe serce.

Klienci to doceniali. Chętnie przychodzili do nas na śniadania i obiady. Z czasem bar stał się miejscem, do którego ludzie wracali nie tylko po dobre jedzenie.

„Dzień dobry, Zosiu. Meldujemy się z aktorami!”

Naszą kuchnię i stworzone przeze mnie miejsce docenił także wybitny aktor i reżyser Jan Machulski wraz z żoną.

Co roku przyjeżdżali na Zamojskie Lato Teatralne, które sami stworzyli.

– Dzień dobry, Zosiu. Meldujemy się z aktorami! – tak zawsze zaczynali wizytę w Zamościu.

Pierwsze kroki kierowali do mojego baru.

To była przyjaźń na lata.

„Dla wspaniałej Zosi z ucałowaniem. Jan Machulski” – to ostatni wpis mistrza na kartce, którą dostałam wraz z wielkim bukietem kwiatów.

Nigdy nie zapomnę ani jego, ani jego wspaniałej żony.



Bar „Asia”. Pół wieku z sercem do gotowania

Z czasem zmieniłam nazwę lokalu na Bar „Asia”. Tak ma na imię moja córka, która zresztą prowadzi go ze mną do dzisiaj.

Przez te wszystkie lata zmieniło się niemal wszystko: zakłady pracy, restauracje, sposób zaopatrywania kuchni i upodobania klientów.

Ale jedno pozostało niezmienne. Zawsze uważałam, że jedzenie musi być smaczne, porządnie przygotowane, a człowiek, który przychodzi do baru, powinien wyjść z niego dobrze nakarmiony.


Wśród pamiątek udostępnionych przez Zofię Kiełbasę znalazł się oryginalny jadłospis restauracji „Hetmańska”, dokumentujący ofertę i ceny potraw w zamojskiej gastronomii pod koniec lat 80. XX wieku.

Wpis na Facebooku:
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0BTKd19qasF8xswKwkmFKPaupQ5QQ88HyaJzmpCaTMDDBZ4bnKYnNeNh5e7zgiq8ol&id=61575142035604

Materiały udostępnione na licencji CC BY 4.0



Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra

#PatriotyzmJutra2026 #PatriotyzmJutra #MuzeumHistoriiPolski #MHP #MKiDN #MinisterstwoKulturyiDziedzictwaNarodowego #Zamość #HistoriaZamościa #NiedokończonaOdbudowa #EdukacjaPatriotyczna #ZamośćmiastoUNESCO


Zamość miał być znacznie większy. Wielkie plany zostały na papierze

„Każde ziarenko było policzone”. Trzy kobiety wspominają pracę w ulhóweckich „Koniczynach”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *