Patriotyzm Jutra. Niedokończona odbudowa.

Projekt realizowany w ramach programu „Patriotyzm Jutra”

Pomóż nam opowiedzieć historię Zamościa z lat 70. i 80.

Fot. Mirosław Chmiel.

Projekt plakatu: Fundacja „Obywatelski Wschód”.

Fundacja „Obywatelski Wschód” realizuje projekt „Niedokończona odbudowa. Jak rozkwit i upadek dekady Gierka odcisnęły ślad w historii Zamościa”, dofinansowany ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.

Projekt ma charakter historyczno-edukacyjny. Jego celem jest odtworzenie i upowszechnienie obrazu Zamościa z lat 70. i 80. XX wieku – czasu rewaloryzacji Starego Miasta, przygotowań do jubileuszu 400-lecia lokacji miasta, centralnych dożynek w 1980 r. oraz głębokich przemian społecznych i przestrzennych. Interesuje nas nie tylko oficjalna historia remontów, decyzji i uroczystości, ale także życie codzienne mieszkańców ówczesnego województwa zamojskiego: ich praca, pamięć, czyny społeczne przy odbudowie i rewaloryzacji Zamościa, problemy życia codziennego, życie rodzinne, szkolne, zawodowe i sąsiedzkie, a także wspominane przez niektórych absurdy tamtych czasów.

Zamość współcześnie. Fot. Ewa Stępniak

Chcemy pokazać ten ważny fragment dziejów miasta w sposób wieloźródłowy – przez dokumenty, fotografie, pamiątki i wspomnienia osób, które pamiętają Zamość tamtego czasu albo przechowują rodzinne ślady tej epoki. Oficjalne archiwa są niezbędne, ale nie wystarczą, by opowiedzieć pełną historię. Najcenniejsze jej świadectwa często bowiem nie leżą w oficjalnych archiwach. Znajdują się w rodzinnych albumach, pudełkach po butach, szufladach, kopertach ze zdjęciami, na strychach i zapomnianych, starych slajdach, w prywatnych dokumentach, pamiątkach i wspomnieniach.

Dlatego gorąco zapraszamy mieszkańców Zamościa, dawnych mieszkańców miasta, osoby związane z regionem oraz społeczność gminy Ulhówek do aktywnego udziału w projekcie, jako jego współtwórcy i widoczni uczestnicy.

Każda fotografia, dokument lub wspomnienie może pomóc uzupełnić obraz epoki i zachować pamięć o czasie, który trwale wpisał się w historię miasta.

Zamość współcześnie. Fot. Ewa Stępniak

Czego szukamy?

Szukamy fotografii, slajdów, dokumentów, pamiątek i wspomnień związanych z Zamościem i regionem w latach 70. i 80. XX wieku, zwłaszcza dotyczących:

• rewaloryzacji i odbudowy Starego Miasta,
• remontów kamienic, ulic, podwórek i przestrzeni publicznych,
• życia codziennego mieszkańców w czasach PRL,
• obchodów 400-lecia Zamościa,
• centralnych dożynek w 1980 r.,
• pracy w PGR-ach, kombinatach rolnych i zakładach pracy dawnego województwa zamojskiego, oraz wyjazdów na „czyny społeczne” rewitalizacji Zamościa oraz na dożynki,
• wizyt oficjalnych, uroczystości, pochodów, czynów społecznych i wydarzeń lokalnych,
• rodzinnych (i nie tylko) historii związanych z miastem w okresie wielkiej przebudowy.

Nie muszą to być zdjęcia „idealne” ani artystyczne. Czasem najważniejszy jest zwykły kadr: rusztowanie przy kamienicy, ulica w remoncie, kolejka przed sklepem, szkolna wycieczka, rodzinny spacer po Starówce, pracownicy na budowie, dożynki, pochód, podwórko, szyld, witryna, autobus, targ, podwórkowe życie miasta.

To właśnie z takich obrazów powstaje żywa historia.

Zamość współcześnie. Fot. Ewa Stępniak

Jak możesz wziąć udział?

Możesz:

1. udostępnić fotografie, slajdy lub dokumenty do zeskanowania,
2. opowiedzieć, co przedstawiają zdjęcia: kto na nich jest, gdzie zostały wykonane, z jakiej okazji,
3. przekazać ustnie lub pisemnie wspomnienie lub rodzinną opowieść związaną z tamtym czasem,
4. zapytać bliskich seniorów, rodziców, dziadków, sąsiadów lub dawnych pracowników instytucji i zakładów pracy, czy nie posiadają materiałów z tamtego okresu oraz co pamiętają z tamtych dni, co było dla nich najbardziej ważne, a co trudne, co absurdalne i śmieszne, a co zagrażało często całej rodzinie,
5. pomóc nam dotrzeć do osób, które pamiętają Zamość z lat 70. i 80.

Oryginały zdjęć i dokumentów zostaną zeskanowane i zwrócone właścicielom. Nie odbieramy rodzinnych pamiątek. Chcemy je bezpiecznie zdigitalizować, opisać i ocalić ich historię przed zapomnieniem.

Gdzie przekazać materiały?

Materiały będzie można przekazywać po wcześniejszym kontakcie z Fundacją lub w Muzeum Starej Fotografii w Zamościu.

Muzeum Starej Fotografii
ul. Staszica 15
22-400 Zamość

Możliwy jest także kontakt telefoniczny, mailowy lub przez Facebooka. Ustalimy dogodny sposób i termin przekazania materiałów albo rozmowy. Chcemy, aby udział w projekcie był możliwy dla każdego, niezależnie od wieku, stanu zdrowia czy sprawności. Adres mailowy i nr telefonu podajemy na końcu.

Zamość współcześnie. Fot. Ewa Stępniak

Twoje zdjęcia zostają Twoje

Udostępnienie fotografii lub dokumentów nie oznacza przekazania nam rodzinnych pamiątek na własność. Oryginały zostaną zeskanowane i zwrócone właścicielom. Przed wykorzystaniem materiałów poprosimy o podpisanie prostego formularza, w którym wspólnie określimy, gdzie i w jakim zakresie zdjęcie lub dokument może zostać pokazane: na wystawie, w katalogu, na pocztówce, w materiałach edukacyjnych, w publikacji PDF, na stronie projektu albo w mediach społecznościowych. Dzięki temu wszystko będzie jasne, bezpieczne i zgodne z wolą osób przekazujących materiały.

Materiały przekazane przez mieszkańców nie będą automatycznie udostępniane na otwartej licencji. Zakres ich wykorzystania zostanie każdorazowo ustalony w formularzu zgody. Otwarte licencje, w tym licencja CC BY 4.0, mogą dotyczyć rezultatów projektu przygotowanych przez Fundację, takich jak teksty edukacyjne, opisy, scenariusze lekcji, publikacje informacyjne czy materiały promocyjne. Nie obejmie to prywatnych fotografii, dokumentów ani pamiątek bez wyraźnej zgody osoby uprawnionej.

Masz zdjęcia, ale nie wiesz, czy chcesz lub możesz je publikować? Odezwij się. Najpierw porozmawiamy, obejrzymy materiały i wyjaśnimy zasady. Niczego nie opublikujemy bez zgody osoby uprawnionej.

Masz zdjęcia, ale nie wiesz, czy chcesz lub możesz je publikować? Odezwij się. Najpierw porozmawiamy, obejrzymy materiały i wyjaśnimy zasady. Niczego nie opublikujemy bez zgody osoby uprawnionej.

Zamość współcześnie. Fot. Ewa Stępniak

Co powstanie dzięki mieszkańcom?

Z udostępnionych materiałów i relacji powstaną:

• wystawa wielkoformatowych fotografii na zamojskiej Starówce,
• wydarzenie otwarcia wystawy ze spacerem historycznym i pokazem multimedialnym,
• drukowany katalog wystawy,
• pocztówki z archiwalnymi zdjęciami,
• zeszyt edukacyjny „Zamość dawniej i dziś”,
• lekcje muzealne dla uczniów,
• podstrona internetowa projektu,
• cyfrowy zbiór materiałów archiwalnych z opisami,
• wpisy, galerie i materiały edukacyjne przypominające historię Zamościa z lat 70. i 80.

Część fotografii zostanie poddana rekonstrukcji jakości, a wybrane zdjęcia posłużą do przygotowania krótkich animacji edukacyjnych, oznaczonych jako rekonstrukcje cyfrowe.

Zamość współcześnie. Fot. Ewa Stępniak

Dlaczego to ważne?

Rewaloryzacja Starego Miasta w Zamościu była jednym z najważniejszych procesów w najnowszej historii miasta. Zmieniła przestrzeń, wygląd Starówki, sposób myślenia o dziedzictwie i przyszłości Zamościa. Ale ta historia nie składa się wyłącznie z decyzji urzędowych, projektów konserwatorskich i oficjalnych obchodów.

Składa się także z pamięci mieszkańców.

Z fotografii zrobionych przypadkiem.
Z rodzinnych opowieści. I tych trudnych i tych zabawnych.
Z obrazów miasta w remoncie.
Z doświadczeń ludzi, którzy mieszkali, pracowali, uczyli się i dorastali w Zamościu w czasie jego wielkiej przemiany.

Chcemy, aby ten projekt był opowieścią stworzoną z mieszkańcami i dla mieszkańców. Każde zdjęcie, każdy dokument i każde wspomnienie może pomóc dopowiedzieć fragment tej historii.

Fot. Mirosław Chmiel

Weź udział w projekcie

Masz zdjęcia Zamościa z lat 70. lub 80.?
Pamiętasz remonty Starówki, jubileusz 400-lecia, dożynki, pochody, czyny społeczne, pracę w zakładach albo życie codzienne tamtego czasu?
W Twoim domu są slajdy, negatywy, dokumenty, zaproszenia, afisze, pamiątki albo rodzinne opowieści?

Odezwij się do nas.

Zróbmy razem coś ważnego: ocalmy historię, zanim zniknie z albumów, pamięci i szuflad.

• 
  Właśnie takich zdjęć szukamy!
  Fundacja Obywatelski Wschód we współpracy m.in. z Muzeum Fotografii w Zamościu, fotografem Mirosławem Chmielem oraz Archiwum Państwowym w Zamościu (będziemy korzystać z ich przebogatych zbiorów i dorobku) prowadzi projekt „Przerwana odbudowa. Jak rozkwit i upadek dekady Gierka odcisnęły ślad w historii Zamościa”. Chcemy zebrać z domowych archiwów i pokazać jak najwięcej fotografii dokumentujących przygotowania Zamościa do jubileuszu 400-lecia oraz centralnych dożynek. Obydwa święta przypadały na 1980 rok. Bardzo ciekawą kolekcję… Dowiedz się więcej: Właśnie takich zdjęć szukamy!
• 
  Niedokończona odbudowa. Jak rozkwit i upadek dekady Gierka odcisnęły ślad w historii Zamościa
  Mamy dotację z Muzeum Historii Polski w Warszawie Nasza Fundacja otrzymała dotację na projekt „Niedokończona odbudowa. Jak rozkwit i upadek dekady Gierka odcisnęły ślad w historii Zamościa”. Zadanie dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”. Dla nas to ogromne wyróżnienie i radość, bo spośród 797 nadesłanych zgłoszeń dotacje uzyskały 94 wnioski. Wśród szczęśliwców – na 61. miejscu – znalazł się właśnie… Dowiedz się więcej: Niedokończona odbudowa. Jak rozkwit i upadek dekady Gierka odcisnęły ślad w historii Zamościa