Państwowe Gospodarstwo Rolne w Ratyczowie, nazywane przez okolicznych mieszkańców „Serbinowem”, Stacja Hodowli Roślin w Krzewicy, Gminna Spółdzielnia z 33 sklepami i restauracją „Kresowa” – to miejsca, z którymi wiążą się wspomnienia Grażyny Hałuchy, sołtysa Ulhówka i przewodniczącej Koła Gospodyń Wiejskich „Ulhówianki”. Opowiada o pracy, codziennym życiu, czasach niedoborów i dramatycznych skutkach likwidacji państwowych gospodarstw rolnych.
„Serbinów” – miejsce, które tętniło życiem
Przyniosłam zdjęcie mojego taty. To fotografia z początku lat 70., chyba z 1972 roku. Wracali wtedy z pracy albo z jakiejś uroczystości. Na zdjęciu stoją traktory pegeerowskie, bo mało który rolnik miał wówczas własny ciągnik. Są też sąsiedzi na furce zaprzęgniętej w konie z PGR-u w Ratyczowie, który wszyscy w okolicy nazywali „Serbinowem”.
Wielu z tych ludzi już nie żyje, ale kiedy patrzę na tę fotografię, od razu wracają wspomnienia.
Mój tata nazywał się Edward Mazurkiewicz. Zmarł bardzo młodo, miał zaledwie 52 lata. Pracował w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w Ratyczowie. Były tam magazyny nawozowe i zbożowe, obory, cielętniki, warsztaty oraz budynki mieszkalne. Mieszkało tam naprawdę mnóstwo ludzi. Na cały ten kompleks wszyscy mówiliśmy „Serbinów”. To było miejsce, które tętniło życiem.
„Pięknie się pracowało. Nawet zastrzyki dawałam cielakom”
Skończyłam Technikum Rolnicze w Lubyczy Królewskiej i zdobyłam zawód technika rolnika. Na staż trafiłam do Stacji Hodowli Roślin w Krzewicy. Bardzo dobrze wspominam ten czas. Pięknie się tam pracowało.
Na początku opiekowałam się cielętami i nawet robiłam im zastrzyki.
Później pracowałam przy hodowli roślin. Chodziłyśmy po polach i ustawiałyśmy chorągiewki, żeby piloci samolotów wiedzieli, gdzie mają wykonywać opryski. Zajmowałam się również hodowlą koniczyny i pszenicy. To była odpowiedzialna praca, ale bardzo ją lubiłam.
33 sklepy, piekarnia i restauracja „Kresowa”
Po kilku latach przeszłam do nowo powstałej Gminnej Spółdzielni. Pracowałam w księgowości, najpierw jako kontystka, później jako dekrecistka. Odpowiadałam między innymi za rozliczenia 33 sklepów na terenie całej gminy Ulhówek, magazynu zbożowego, magazynu nawozowego, piekarni, która istnieje do dziś, oraz restauracji „Kresowa”.
Później otwarto jeszcze drugą restaurację. Przy każdej inwentaryzacji rozliczałam ich działalność.
Do dziś pamiętam restaurację „Kresowa”. Największym powodzeniem cieszyły się śledzie i galareta. Ludzie żartowali, że najczęściej zamawiali „setę i galaretę”. Dopiero później pojawiły się obiady i większy wybór potraw.
To były zupełnie inne czasy. Pierwsza pensja wynosiła około dwustu złotych i wtedy były to naprawdę duże pieniądze. Pracownicy dostawali też różne świadczenia. Każdy miał za darmo działkę pod ziemniaki i warzywa, 25 arów. Były też bezpłatne opryski i maszyny do wykopywania ziemniaków. Wszystko, co było potrzebne. Dostawało się również mleko.
Wiele spraw było łatwiejszych niż dziś. Nie powiem, „Pentagon” kiedyś dbał o ludzi.
„Kartki. Jezu, jakie to były ciężkie czasy…”
Najgorzej wspominam okres kartek. Jezu, jakie to były ciężkie czasy. Pamiętam podział mięsa na pierwszy, drugi i trzeci gatunek. Były jeszcze kości.
Żeby kupić pralkę, telewizor czy meble, trzeba było nieraz całą noc stać w kolejce. Nawet ja, choć pracowałam w GS-ie, który miał większy dostęp do towarów luksusowych, musiałam czekać. Były też książeczki dla młodych małżeństw, dzięki którym mogły kupić podstawowe wyposażenie.
Mimo tych trudności bardzo dobrze wspominam tamte lata. Ludzie byli dla siebie życzliwi. Kiedy ktoś potrzebował pomocy, sąsiad zawsze przychodził i pomagał.
Były choinki dla dzieci, paczki świąteczne, pomarańcze, Dzień Kobiet z goździkiem, rajstopami, pościelą czy obrusem.
To były drobiazgi, ale człowiek naprawdę się z nich cieszył.
Po likwidacji PGR-ów. „Chwytałam się każdej pracy”
Najtrudniejszy czas przyszedł po likwidacji Państwowych Gospodarstw Rolnych. Nagle ludzie zostali bez pracy. W naszej okolicy praktycznie nie było innych zakładów, dlatego wiele osób wyjechało za granicę.
Ja też robiłam wszystko, żeby dotrwać do emerytury. Pracowałam przy cebuli, ziemniakach, ogławiałam buraki, chodziłam na roboty interwencyjne.
Chwytałam się każdej pracy, byle tylko utrzymać rodzinę i doczekać emerytury.
Materiał filmowy:
Wpis na Facebooku:
https://www.facebook.com/reel/1030877972654853
Materiały udostępnione na licencji CC BY 4.0

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra
#PatriotyzmJutra2026 #PatriotyzmJutra #MuzeumHistoriiPolski #MHP #MKiDN #MinisterstwoKulturyiDziedzictwaNarodowego #Zamość #HistoriaZamościa #NiedokończonaOdbudowa #EdukacjaPatriotyczna #ZamośćmiastoUNESCO

