„Nie było bogactwa, ale byli ludzie”. Elżbieta Łyś wspomina dawny Ulhówek

Tam, gdzie dziś stoją bloki i sklep Stokrotka, przed laty rósł ogromny sad orzechowy. Po ulicach jeździły bryczki, wieczorami sąsiedzi siadali na ławkach przed domami, a gdy budowano kościół, mieszkańcy zapraszali robotników na śniadania i obiady. Tak dawny Ulhówek zapamiętała Elżbieta Łyś, która przyjechała tu z mężem i małym synem w grudniu 1965 roku. Pracowała między innymi w kiosku Ruchu, sekretariacie kombinatu rolnego i laboratorium przy magazynie nasiennym. Wspomina początki życia w Ulhówku, rozwój miejscowego gospodarstwa, wizytę Edwarda Gierka i ludzi, dzięki którym ta niewielka miejscowość stała się jej domem.



„Przyjechałam i pomyślałam: to koniec świata”

Przyjechaliśmy do Ulhówka 4 grudnia 1965 roku. Mój synek Robert miał wtedy dwa lata. Tak naprawdę mieliśmy zamieszkać w Zwierzyńcu, ale wszystko potoczyło się zupełnie inaczej.

Pochodzę z Izbicy. Najpierw uczyłam się w liceum pedagogicznym w Zamościu, ale z powodów finansowych musiałam przerwać naukę. Zostałam fryzjerką i pracowałam w zakładzie w Krasnymstawie. To właśnie tam poznałam mojego przyszłego męża. Często przychodził się ostrzyc. Janusz był wysoki, przystojny i bardzo dobry.

Mąż był technikiem weterynarii i pracował w lecznicy w Fajsławicach. Kiedy przyjechał tam kierownik gospodarstw w Ulhówku, żeby kupić jałówki, tak długo namawiał męża do przeprowadzki, aż w końcu się zgodził.

Pamiętam, że kiedy pierwszy raz jechaliśmy tutaj ciężarówką, cały czas zastanawiałam się, dokąd właściwie mnie wiezie. Jechaliśmy drogą przez Bełżec i Lubyczę Królewską, bo tamtędy prowadziła droga. Dla mnie to był koniec świata. Tata też się martwił. Powtarzał: „Dzieci, gdzie wy się wybieracie? Przecież to prawie Ukraina”. Mąż tylko się uśmiechał i mówił, że damy sobie radę.

Na początku dostaliśmy mieszkanie w baraku. Jeden pokój z kuchnią. Dzisiaj młodym ludziom trudno sobie wyobrazić takie warunki, ale nam było tam dobrze. Byliśmy młodzi, razem, mieliśmy małe dziecko i cieszyliśmy się z tego, co było. Nawet roku tam nie mieszkaliśmy. Już na wiosnę oddano pierwszy blok z cegły i dostaliśmy dwupokojowe mieszkanie z kuchnią, spiżarką i łazienką. To był wtedy prawdziwy luksus.



Mąż znał każdą krowę. Do obory biegł nawet w Sylwestra

Mąż bardzo szybko został głównym specjalistą do spraw hodowli zwierząt. Miał pod opieką nie tylko Ulhówek, ale też Dyniska, Podlodów, Szczepiatyn, Ratyczów, Krzewicę i jeszcze kilka gospodarstw.

Dzisiaj wszyscy jeżdżą samochodami, a wtedy najczęściej były konie, bryczki, a zimą sanie. Tak objeżdżał wszystkie gospodarstwa. Były tam stajnie, kuźnie, wypajalnie cielaków, a przede wszystkim tysiące krów. Każdą trzeba było obejrzeć, sprawdzić. Mąż znał je wszystkie, wiedział, ile mleka daje każda z nich. Gdy któraś zaczynała się cielić, nie miało znaczenia, czy jest dzień, noc czy Sylwester. Zdarzało się, że zostawiał zabawę i biegł do obory ratować zwierzę.

Do dziś pamiętam historię z ogromnym bykiem o imieniu Donos. Zerwał się kiedyś i ruszył na męża. Żeby ratować życie, mąż przeskoczył wielką pryzmę siana. Później śmiał się, że drugi raz już by tego nie zrobił, bo adrenalina potrafi z człowiekiem zrobić cuda. Najzabawniejsze było jednak to, że chwilę później zobaczył pracownika siedzącego temu samemu bykowi na grzbiecie i malującego mu rogi farbą. Do dziś nie wiem, jak to było możliwe.



Od kiosku Ruchu do laboratorium kombinatu

Ja najpierw zajmowałam się dziećmi. Potem pracowałam w kiosku Ruchu. Sprzedawałam gazety, książki, słodycze i kosmetyki. Później zostałam sekretarką w kombinacie, a w końcu trafiłam do laboratorium przy magazynie nasiennym. Pobierałam próbki zboża i wszystkiego, co trafiało do magazynu.

W pracy poznałam mnóstwo ludzi. To była jedna wielka społeczność. Wszyscy się znali i każdy wiedział, że w razie potrzeby może liczyć na sąsiada. Bardzo lubiłam tę pracę.

Tam, gdzie dziś stoi Stokrotka, był sad orzechowy

Najbardziej zmienił się sam Ulhówek. Dzisiaj mało kto uwierzy, że tam, gdzie stoją bloki i sklep Stokrotka, rósł ogromny sad orzechowy. Kiedy przyjechałam, wszędzie były drzewa.

Po trzech latach zaczęto sad stopniowo wycinać. Najpierw budowano szkołę, potem kolejne bloki. Szkoda mi było każdego drzewa. Były tam pawie, sarenki, wszystko tętniło życiem. Ale miejscowość się rozwijała.

Pamiętam też, jak powstawała Zbiorcza Szkoła Gminna imienia Stanisława Staszica. To było wielkie wydarzenie dla całej okolicy. Szkoła rosła z miesiąca na miesiąc, a my czuliśmy, że Ulhówek rozwija się i staje się coraz ważniejszym miejscem.

Nasze gospodarstwo było wtedy stawiane za wzór. Do Ulhówka przyjeżdżały wycieczki i delegacje z całego województwa zamojskiego, żeby zobaczyć, jak funkcjonuje nowoczesne Państwowe Gospodarstwo Rolne.

Pamiętam specjalne autobusy z gośćmi. Proszę spojrzeć na fotografie – na jednej z nich są pracownicy Zakładu Energetycznego w Zamościu. Przyjechali całym autokarem, żeby zobaczyć nasze gospodarstwo. Takich wizyt było naprawdę dużo. Byliśmy dumni, że możemy pokazać, jak tutaj się pracuje i jak rozwija się Ulhówek.




Nie było bogactwa, ale byli ludzie

Ludzie byli wtedy zupełnie inni. Wieczorami siadali na ławeczkach przed domami. Rozmawiali, żartowali, odwiedzali się bez zapowiedzi. Organizowaliśmy zabawy, choinki dla dzieci i wspólne prace społeczne.

Kiedy budowano kościół, ci, którzy przy nim pracowali, codziennie byli zapraszani przez mieszkańców na śniadanie albo obiad. Tak po prostu. Każdy wiedział, że trzeba pomóc.

Pamiętam nawet wesela. Jeśli zabrakło miejsca do spania, goście nocowali u sąsiadów. Sama nieraz przyjmowałam obcych ludzi pod swój dach. Nikogo to nie dziwiło. Tak się wtedy żyło.

Edward Gierek podszedł do nas na ulicy

Do dziś pamiętam także wizytę Edwarda Gierka. Dla nas to było ogromne wydarzenie. Zaciekawieni wyszliśmy przed domy, ja z dzieckiem w wózku, sąsiadki też.

A Gierek, kiedy nas zobaczył, przeszedł na drugą stronę drogi i podszedł do nas. Rozmawiał, pytał, jak się żyje, jak dzieci. A kiedy jedna dziewczynka biegła do niego i się przewróciła, wziął ją na ręce i pocieszał.

Był po prostu zwyczajnym człowiekiem. Nie było wtedy wielkiej ochrony ani ogrodzeń. Krążyły później różne opowieści o tej wizycie, ale ja pamiętam przede wszystkim człowieka, który zatrzymał się przy mieszkańcach.



Przyjechaliśmy na chwilę, zostaliśmy na całe życie

Nie wszystko było łatwe. Praca była ciężka, do miasta daleko, zimy ostre. Ale mimo tego wspominam tamte lata z ogromnym sentymentem.

Mieliśmy działki, każdy pracownik dostawał po 25 arów ziemi. Każdy coś uprawiał, ze stacji dostawaliśmy sadzonki i rozsady warzyw, pomagaliśmy sobie nawzajem.

Dzisiaj mamy więcej maszyn i wygód, ale mam wrażenie, że ludzie są od siebie dalej. Kiedyś żyło się skromniej, ale nikt nie czuł się samotny.

Przyjechaliśmy tutaj właściwie na chwilę. A zostaliśmy na całe życie. Nigdy tego nie żałowałam. Ciężko było, to prawda. Ale byli dobrzy ludzie. I chyba właśnie dlatego Ulhówek stał się moim miejscem na ziemi.

Potem, gdy pegeery zaczęły padać, serce bolało. Oj, bolało bardzo…

Fotografie ze zbiorów Pani Elżbiety Łyś.



Wpis na Facebooku:

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0PjNWtYi9qSQXPmHMKpzaAzYtUqBp3dSFnNUiYwB4ZLiJyTUZPzhWrEWQirWUZv8ul&id=61575142035604

Fotografie udostępnione na licencji CC BY 4.0



Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra

#PatriotyzmJutra2026 #PatriotyzmJutra #MuzeumHistoriiPolski #MHP #MKiDN #MinisterstwoKulturyiDziedzictwaNarodowego #Zamość #HistoriaZamościa #NiedokończonaOdbudowa #EdukacjaPatriotyczna #ZamośćmiastoUNESCO


Ulhówek sprzed pół wieku. Historia zatrzymana na starych fotografiach

Goździk dla Gierka i „rozmowa kontrolowana”. Wspomnienia Elżbiety Hołdys

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *