Chłopska fotografia z Harasiuk w Ordynacji Zamojskiej: bose stopy i modne sukienki. Jak zmieniała się przedwojenna wieś?

Na jednych fotografiach widać bose stopy i skromne ubrania, na innych młode dziewczęta pozują w modnych sukienkach. Zdjęcia powstały w tym samym czasie, a ich bohaterowie mieszkali obok siebie. Tak wyglądała wieś w dwudziestoleciu międzywojennym – tradycyjny świat wciąż trwał, ale coraz wyraźniej zaznaczały się w nim zmiany. O tym, ile można wyczytać ze starych fotografii, opowiadała Anna Rudy podczas spotkania poświęconego twórczości Teofila Jaśkiewicza.

Fotografie wykonane przed niemal stu laty w Harasiukach i okolicznych miejscowościach dokumentują nie tylko wygląd mieszkańców, ale również ich codzienne życie, warunki materialne i zachodzące przemiany społeczne. Wystarczy uważnie przyjrzeć się szczegółom: ubraniom, obuwiu, przedmiotom codziennego użytku, zabudowaniom czy sposobowi pozowania do zdjęć.

– Dwudziestolecie międzywojenne to jest taki okres, kiedy stare spotyka się z nowym. I ja też zachęcam, żebyście państwo odkrywali to na własną rękę – mówiła Anna Rudy podczas spotkania zorganizowanego w ramach projektu „Chłopska fotografia z Harasiuk w Ordynacji Zamojskiej”.

Jednym z przykładów była fotografia rodziny Jednaczów. Dzięki zaangażowaniu mieszkańców udało się ustalić imiona, nazwiska, a nawet daty urodzenia wszystkich uwiecznionych na niej osób.

– Na tym zdjęciu jest rodzina Jednaczów. Mieszkańcy wsi opisali z imienia, z nazwiska, nawet z dat urodzin wszystkich tych ludzi. To była rodzina dosyć biedna. Natomiast ten najmłodszy chłopczyk, który jest na pierwszym planie, został później marynarzem – opowiadała Anna Rudy.

Zebrane wspomnienia pozwoliły poznać również inne szczegóły z życia tej rodziny. Ojciec potrafił czytać nuty, grał na skrzypcach i występował na weselach.

Na fotografiach widoczne są także materialne warunki życia ówczesnych mieszkańców. Nie wszyscy mogli sobie pozwolić na zakup obuwia. Bose stopy próbowano osłaniać lub owijać. Tymczasem na innych zdjęciach, wykonanych w tym samym okresie, pojawiają się młode kobiety ubrane zgodnie z ówczesną modą.

– To jest zdjęcie młodych dziewczyn, które już stroiły się w nowe sukienki. I ci ludzie ciągle mieszkali koło siebie – zwracała uwagę Anna Rudy.

Te kontrasty pokazują, jak zróżnicowana była przedwojenna wieś. Nowe zwyczaje i moda docierały do mieszkańców, ale nie wszyscy mieli takie same możliwości korzystania ze zmian.

Fotografie pozwalają również odnajdywać miejsca, które przez dziesięciolecia zachowały swój dawny wygląd. Na jednym ze zdjęć Jaśkiewicz uwiecznił stodołę. Okazało się, że budynek stoi do dziś, a zachowały się nawet jego wrota. Uczestnicy projektu odnaleźli to miejsce i wykonali współczesną fotografię z tego samego punktu, w którym przed niemal stu laty ustawiono aparat.

Podobnych historii, odkrywanych dzięki analizie zdjęć i wspomnieniom mieszkańców, podczas spotkania przywołano znacznie więcej.

Archiwum Teofila Jaśkiewicza, którego szklane negatywy odnaleziono w 2005 roku pod podłogą jednego z domów w Harasiukach, stanowi niezwykłe źródło wiedzy o lokalnej społeczności. W ramach realizowanego przez Fundację „Obywatelski Wschód” projektu fotografie są poddawane konserwacji, digitalizowane i opracowywane.

Jednak samo odtworzenie obrazu to dopiero część pracy. Równie istotne jest rozpoznawanie uwiecznionych osób, miejsc i wydarzeń. Dzięki wspomnieniom mieszkańców anonimowe twarze odzyskują nazwiska, a fotografie – historie ludzi, których przedstawiają.

Zapraszamy do obejrzenia relacji z wydarzenia:

https://www.facebook.com/reel/1061408510106460


Projekt „Chłopska fotografia z Harasiuk w Ordynacji Zamojskiej” jest dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo społeczne”, prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.

Projekt realizuje Fundacja „Obywatelski Wschód” we współpracy z Muzeum Starej Fotografii Adama Gąsianowskiego. Partnerami przedsięwzięcia są Gminne Centrum Kultury w Harasiukach oraz Publiczna Szkoła Podstawowa w Harasiukach.

Honorka oskubała kwiatki, zanim fotograf zrobił zdjęcie. Po latach rozpoznała siebie

Skarb spod podłogi. Unikatowe fotografie sprzed stu lat na wystawie w Zamościu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *